vondelpark-amsterdam-500x500

Vondelpark Amsterdam: Groen Juweel in de Stad

Nederlands bekendste stadspark

Het Vondelpark, net buiten de grachtengordels in hartje Amsterdam, staat bekend als ‘het Groene Hart van Amsterdam’. Het park dateert uit 1865 en beslaat 470.000 m2 natuur. Het Vondelpark is een populaire plek vanwege de stilte, rust en natuur. Jong en oud brengt er z’n vrije tijd door. Het rijksmonument trekt jaarlijks maar liefst 10 miljoen bezoekers. Het authentieke karakter van het Vondelpark en de gemoedelijke sfeer zijn door de eeuwen heen grotendeels bewaard gebleven.

Wat Central Park op Manhattan voor New Yorkers betekent, is Het Vondelpark voor Amsterdammers. Het vervult in de stad een sociale functie en trekt mensen van alle leeftijden en achtergronden. Buurtbewoners bezoeken het Vondelpark vaak dagelijks, zowel alleen als in gezelschap. Veel Amsterdammers fietsen elke dag door het park om naar het werk te gaan, of laten er hun hond uit. Ook voor toeristen is het Vondelpark een trekpleister.

Ontstaan van Vondelpark

Onder het mom noblesse oblige (‘adel verplicht‘) nam een groepje welgestelden in Amsterdam in 1865 het nobele besluit om een park op te richten dat ook voor ‘het gewone volk’ toegankelijk moest zijn. De founding fathers, onder leiding van de puissant rijke C.P. van Eeghen, stelden tuinarchitect J.D. Zocher aan om het park te ontwerpen.

Anekdotes

Te koets en te paard

carriage, horse, drawn-3967738.jpg
In den beginne flaneerde ‘het volk’ te voet door het Vondelpark; de adel reed per koets rondjes. Voor welgestelden was het Vondelpark een informele manier om een gesprekje aan te knopen met gelijkgestemden. Wanneer koetsen elkaar passeerden, gaf de snelheid van het passeren, en de wijze van onderling begroeten aan hoe graag de inzittenden elkaar mochten. Dat kon variëren van een opgetilde hoed met brede lach tot een ingetogener wuifje en half afgekeerde blik. Hoewel het park voor iedereen toegankelijk was, waren er wel aparte ingangen voor de adel en voor de gewone medemens.

Waterbeheer

Het Vondelpark is destijds aangelegd op een drassig weiland met veenweidegrond. Door laatste eeuwen is de veengrond een meter ingeklinkt. Terwijl de grond om het park heen juist een meter is opgehoogd, voor huizenbouw. Een apart gemaal voorkomt dat het Vondelpark bij regen niet onder water loopt. Deze oplossing leidt inmiddels tot nieuwe, grote problemen rondom het park: houten funderingen waarop de huizen gebouwd zijn, komen boven de grondwaterstand en gaan rotten…

Naamswijziging

Bij de opening (1865) kreeg het park de naam het “Nieuwe Park” mee. Na het plaatsen van het standbeeld van Joost van den Vondel (1867) wed het Nieuwe Park in de volksmond steeds vaker Vondel(s)park genoemd. In 1880 werd het Nieuwe Park officieel omgedoopt tot het Vondelpark.

Vrijplaats

Het Vondelpak was in beginsel particulier grondgebied. Officiële verkeersregels waren daar niet van toepassing. Je kon dus geen bekeuring krijgen, zoals op de openbare weg.

Romantische Engelse Landschapsstijl

Het Vondelpak werd ontworpen volgens de Engelse landschapsstijl. Karakteristiek daarvoor is een heuvelachtig grasland met parkachtige boomgroepen, slingerende wandelpaden, meanderende beekjes, gevarieerde beplanting, en verrassende doorkijkjes. Symmetrie ontbreekt in de Engelse landschapstuin. De architect probeert de natuur zo mooi mogelijk te imiteren.

Biodiversiteit

Het Vondelpark herbergt een gemêleerde flora en fauna. Het park telt zo’n 150 soorten bomen, 2.000 m2 rozen. Het gevarieerde landschap trekt ook veel dieren aan, waaronder tientallen vogelsoorten (zoals zanglijster, bonte specht, vlaamse gaai, halsbandparkiet), de egel, eekhoorn en kikker. In sommige jaren broedt een stel ooievaars in het stadspark. In het water leven zo’n 12 vissoorten. Daarnaast is in het Vondelpark een bijenhouderij gevestigd.

Ontwikkelingen van het Vondelpark

Belangrijke mijlpalen in de historie van het Vondelpark:

8 april 1864
Oprichting Vereeniging tot Aanleg van een Rij- en Wandelpark
Een groepje founding fathers sticht een 'Vereeniging tot Aanleg van een Rij- en Wandelpark'. Daarna werden in delen grote stukken weiland opgekocht voor de aanleg van het park.
1865
Eerste Deel "Nieuwe Park" Voltooid
Het eerste deel van het "Nieuwe Park" wordt geopend voor publiek.
1866
Paviljoen gebouwd
Het stadspark krijgt een eenvoudig houten paviljoen.
1867
Plaatsing Standbeeld Joost van den Vondel

Het standbeeld van dichter en toneelschrijver Joost van den Vondel wordt geplaatst.

1871
Uitbreiding Park

Het parkbestuur besluit het park uit te breiden. De financiering vond grotendeels plaats door lángs het park grond te verkopen voor de bouw van statige woningpanden.

1874
Muziektent wordt neergezet
In het park werden een muziektent en een boerderij met koeien geopend. De koeien, zogenaamde Lakenvelders, hadden een brede witte band tussen de voor- en achterpoten.
1875
Zocher wordt de Architect
Tuinarchitect J.D. Zocher wordt opgevolgd door zijn zoon, L.P. Zocher, die het laatste deel van het park ontwerpt.
1878
Timeline Story

Het park wordt voltooid, 47 hectare groot. Het houten paviljoen wordt vervangen.

1880
Het Nieuwe Park wordt Het Vondelpark

Het Nieuwe Park wordt officieel omgedoopt tot het Vondelpark.

1883
Smeedijzeren Hek geinstalleerd

De ingang aan de Stadhouderskade krijgt een groot smeedijzeren hek, om het park meer allure te geven.

1893
Fietsen Toegestaan

Fietsen werd toegestaan in het park.

1928
Sub Label
Theehuis Indische Stijl

Het Vondelpak kreeg een houten restaurant in Indische stijl (afgebrand in 1936).

1937
Nieuw Theehuis voor Vondelpark
Het Vondelpark kreeg een nieuw theehuis
1944
Vondelpark Gesloten uit Vrees voor Illegale Houtkap

Het park werd volledig afgesloten voor publiek. Tijdens WOII noopte de schaarste aan brandstof de Amsterdammers namelijk tot houtroof uit het park.

1953
Park Geschonken aan gemeente Amsterdam

Voor een symbolisch bedrag schenkt het particuliere parkbestuur het Vondelpark aan Gemeente Amsterdam, als een openbaar stadspark. (Door toenemende aantallen bezoekers waren de onderhoudskosten particulier niet meer op te brengen.)

1953-1959
Renovatie Vondelpark

De gemeente besluit het park te renoveren tot een functioneler, onderhoudsvriendelijker park. Het park krijgt minder paden, minder gevarieerde beplanting en grotere plantvakken. De meanderende beek door het park werd gedempt.

1977- 1985
Tweede Renovatie Vondelpark
Nieuwe renovatieronde. Het Vondelpark werd opgehoogd, kreeg nieuwe drainage en nieuwe beplanting.
1990- 2010
Derde Renovatie Vondelpark

Nieuwe renovatieronde van het Vondelpark. Gemeente Amsterdam maakt het Vondelpark geschikt voor de almaar stijgende aantallen bezoekers. De waterhuishouding wordt grondig aangepakt. De drainage opnieuw aangelegd, vijvers uitgebaggerd en voorzien van nieuwe beschoeiing, en de vijvers worden weer met elkaar verbonden.

1995
Vondelpark Open Golftournooi
De Vondelpark Open, een jaarlijks terugkerend golftoernooi, wordt voor het eerst gehouden. De opbrengst komt volledig ten goede aan het behoud, restauratie en verfraaiing van het Vondelpark.
1996
Timeline Story

Het Vondelpark verkrijgt de status van rijksmonument: de cultuurhistorische waarde van het park wordt onderkend en beschermd.

2015
Vondelpark bestaat 150 jaar

Het Vondelpark is op 15 juni precies 150 jaar open voor publiek.

Openingstijden

Het Vondelpark is jaarrond vrij toegankelijk voor wandelaars en fietsers (geen bromfietsen). Honden mogen los lopen, maar mogen speelplaatsen, natuurweides en BBQ-weide niet betreden.

Wat is er in het Vondelpark te beleven?

Het Vondelpark kun je alleen of in gezelschap van familie en vrienden bezoeken. De meeste mensen komen er voor de rust en stilte van de natuur. Maar staatmuzikanten kun je er ook aantreffen. Her en der is een kunstwerk te zien.

Vooral op een zomerse dag is het park een leuke stek om je vrije tijd door te brengen. Dat kan heel relaxed, in de vorm van zonnen, picknicken, wandelen, of juist heel actief (skaten, voetballen, frisbeeën, speeltoestellen). Barbecuen mag in één van de aangestelde BBQ-weides op speciale barbecue-tegels (laat het terrein wel schoon achter).

Het park telt meerdere horeca paviljoens en diverse toiletvoorzieningen.

Op de website van Gemeente Amsterdam (stadsdeel Zuid) vindt u meer info over het Vondelpark.

Adres en Bereikbaarheid

Het Vondelpark is 2 km lang en telt meer dan 20 ingangen. Het Vondelpark ligt op loopafstand van een drietal gerenommeerde musea aan het Museumplein: Rijksmuseum, Stedelijk Museum en Van Gogh Museum.

Het Vondelpark kunt u met het openbaar vervoer bereiken. Vanaf station Amsterdam Centraal kunt u kiezen voor:

  • Tram 2 richting Nieuw Sloten
  • Tram 5 richting Amstelveen Binnenhof, uitstappen bij halte Van Baerlestraat
  • Bus 170 richting Uithoorn, uitstappen bij Amstelplein
  • Bus 172 richting Kudelstaart, uitstappen bij halte Hobbemastraat of Museumplein

Als u met de auto komt, kunt u o.a. parkeren in parkeergarage Q-Park onder het Museumplein.

Combinatietips voor een Dagje Uit

Combineer een bezoek aan het Vondelpark in Amsterdam met een bezoek aan een van de drie musea aan het Museumplein. Of bezoek ook Park Clingendael in Den Haag.

Gerelateerde artikelen

Share:

Facebook
Twitter
Pinterest
LinkedIn

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Blog: Grassprietjes

Gerelateerde Berichten